Việc điều chỉnh Quy hoạch TP. Đà Nẵng đến năm 2030, tầm nhìn 2050 diễn ra trong bối cảnh thành phố rộng nhất Việt Nam đang đối diện bài toán quen mà khó: tăng trưởng nhanh nhưng không gian phát triển hữu hạn. Khi mục tiêu GRDP giai đoạn 2026–2030 được đặt ở mức 11–12%/năm, quy hoạch không còn là câu chuyện kỹ thuật, mà trở thành chìa khóa quyết định Đà Nẵng sẽ bước vào chu kỳ phát triển mới hay tiếp tục đi theo quỹ đạo cũ.

Trong nhiều năm, Đà Nẵng được xem là hình mẫu của một đô thị dịch vụ – du lịch phát triển nhanh và tương đối cân bằng. Tuy nhiên, khi quy mô dân số, hạ tầng và nhu cầu đầu tư tăng mạnh, mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào lõi đô thị ven biển bắt đầu bộc lộ giới hạn. “Chiếc áo” phát triển hiện tại đang dần chật chội, trong khi kỳ vọng tăng trưởng của thành phố ngày càng cao.

Theo định hướng mới, Đà Nẵng đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt thu nhập bình quân khoảng 8.500 USD/người, đi kèm tốc độ tăng trưởng GRDP 11–12%/năm trong giai đoạn 2026–2030. Đây là mức tăng trưởng đòi hỏi sự thay đổi căn bản về cách tổ chức không gian và phân bổ nguồn lực.

Ba vùng chức năng: Nền tảng hay điểm xuất phát?

Dự thảo điều chỉnh quy hoạch xác định ba vùng chức năng trọng điểm gồm: khu vực ven biển phía Đông; vùng trung du – miền núi phía Tây; và không gian biển – hải đảo. Cách tiếp cận này cho thấy nỗ lực mở rộng biên độ phát triển thay vì tiếp tục dồn nén vào khu vực trung tâm.

TP. Đà Nẵng sẽ mở rộng không gian để phát triển, trong đó hình thành 3 vùng chức năng trọng điểm. Ảnh: Báo Dân 

Tuy nhiên, vấn đề không nằm ở việc “chia vùng”, mà ở chỗ ba vùng này sẽ tạo động lực lẫn nhau như thế nào. Nếu ven biển phía Đông tiếp tục giữ vai trò gần như độc tôn về dịch vụ, đô thị và tăng trưởng kinh tế, áp lực lên hạ tầng và quỹ đất đô thị sẽ khó được giải tỏa. Ngược lại, nếu các vùng còn lại chỉ đóng vai trò bổ trợ, khả năng hình thành các cực tăng trưởng mới sẽ bị hạn chế.

Trong bối cảnh Đà Nẵng mở rộng không gian phát triển sau quá trình liên kết và sáp nhập với Quảng Nam, việc tái định vị vai trò của từng khu vực trở nên đặc biệt quan trọng. Thành phố không còn là một đô thị ven biển đơn lẻ, mà đang đứng trước cơ hội trở thành trung tâm của một không gian kinh tế liên vùng rộng lớn hơn.

Không gian mở rộng – động lực mới cho tăng trưởng

Một trong những điểm nhấn được giới chuyên gia đề cập là yêu cầu phải mở rộng không gian phát triển theo hướng chủ động, thay vì tiếp tục “nén” các chức năng kinh tế vào lõi đô thị. Việc tái tổ chức hạ tầng cảng biển, sân bay, logistics và công nghiệp, đặc biệt ở khu vực phía Nam, được xem là yếu tố then chốt để tạo dư địa tăng trưởng dài hạn.

Nếu quy hoạch chỉ dừng lại ở việc điều chỉnh ranh giới và phân khu chức năng, thành phố có thể đạt được sự ổn định ngắn hạn. Nhưng để tạo cú bật thực sự, Đà Nẵng cần xác lập rõ những trụ cột kinh tế mới, đủ sức chia sẻ gánh nặng tăng trưởng với khu vực dịch vụ – du lịch vốn đã đạt ngưỡng phát triển nhất định.

Tăng trưởng cao đòi hỏi lời giải về nguồn lực

Mục tiêu tăng trưởng hai chữ số đặt ra một yêu cầu rất rõ: quy hoạch phải chỉ ra được nguồn lực nào sẽ tạo ra tăng trưởng, chứ không chỉ mô tả không gian. Việc phát triển khu thương mại tự do với quy mô khoảng 1.800ha là một hướng đi, nhưng nếu phân tán và thiếu liên kết chuỗi giá trị, hiệu quả mang lại sẽ khó tạo đột phá.

Theo các chuyên gia, quy hoạch thành phố cần chỉ rõ vùng nào phát triển, vùng nào tạo động lực. Ảnh: Internet

Quan trọng hơn, vai trò của công nghiệp – đặc biệt là công nghiệp gắn với logistics và công nghệ – cần được xác định rõ hơn trong cấu trúc phát triển tổng thể. Khi các tiểu vùng chưa được trao vai trò dẫn dắt, đô thị trung tâm sẽ tiếp tục chịu áp lực, còn dư địa phát triển ở các khu vực khác chưa được khai thác hiệu quả.

Quy hoạch không chỉ là bản vẽ

Từ góc nhìn dài hạn, điều chỉnh quy hoạch TP. Đà Nẵng đến 2030, tầm nhìn 2050 là cơ hội để thành phố đưa ra một tuyên bố chiến lược rõ ràng về mô hình tăng trưởng mới. Quy hoạch khi đó không chỉ là bản đồ không gian, mà là cam kết về việc dịch chuyển trọng tâm phát triển, tái phân bổ nguồn lực và chấp nhận thay đổi những gì đã quen thuộc.

Đà Nẵng có thể chọn con đường an toàn để duy trì sự ổn định. Nhưng nếu muốn bứt phá, thành phố cần dám rời khỏi quỹ đạo cũ, mở rộng không gian phát triển một cách thực chất và tạo nền tảng cho một chu kỳ tăng trưởng mới, bền vững hơn trong dài hạn.